دبیر هنری دوازدهمین جشنواره هنرهای تجسمی فجر:‏ رویکرد بین رشته ای یک فرصت برای رشته های متعارف هنری است بازگشت Back
دبیر هنری دوازدهمین جشنواره هنرهای تجسمی فجر:‏
رویکرد بین رشته ای یک فرصت برای رشته¬های متعارف هنری است
دبیر هنری دوازدهمین جشنواره هنرهای تجسمی فجر گفت: در دنیای معاصر هنرهای تجسمی ‏ورود به فضای بین رشته ای به معنای نادیده گرفتن مدیوم¬های متعارف یا محبوس این رشته¬ها ‏در مرزهای¬شان نیست بلکه این نگاه در جایگاه درست خود، می تواند به فضای هر رشته ‏گشایش دهد. پس رویکرد بین رشته ای نه یک ¬تهدید بلکه فرصتی برای هر رشته¬ است.‏
به گزارش ستاد اطلاع رسانی دوازدهمین جشنواره هنرهای تجسمی فجر، چند روزی از اعلام ‏فراخوان دوازدهمین جشنواره هنرهای تجسمی فجر گذشته است. جمال عرب زاده دبیر هنری ‏این رویداد درباره این فراخوان و رویکرد آن گفت: فراخوانی که امسال ارائه شد و در آن بر ‏‏«گفت‌وگوی هنرها: آفرینش تجسمی نوین با نگاهی بین رشته‌ای» تاکید شده، با منظور خاصی ‏ارائه شده است. با مطالعه چالش های جشنواره قبلی بهتر دیدیم نگاه تازه¬ای به این موضوع ‏داشته باشیم؛ ایده¬ گفتگوی هنرهای مختلف از همین جا شکل می¬گیرد.‏
از نظر وی آن چیزی که ممکن است رویکرد این جشنواره را متمایز کند نگاهی متفاوت به ‏روند آن است. وی در این باره بیان کرد: اگرچه 40 تا 50 سال است که رویکرد بین رشته ‏ای جای خود را در هنر باز کرده است، با این حال ورود دیرهنگام آن به هنرهای تجسمی ‏ایران بیشتر از طریق فرمی رخ داد تا بروز نیازهای درون رشته¬ای برای گشایش فضای عمل ‏هنرمندان. حقیقت دارد که این رویکرد نگاه سنتی به رشته ها را به نقد می کشد، اما از طرف ‏دیگر در فرم صحیح¬ و با حفظ ماهیت اصلی اش امکانات تازه ای برای این رشته¬ها مهیا می-‏سازد.‏
عرب زاده ادامه داد: در دوره ای زندگی می کنیم که مرزهای تجسمی مشخص نیست و اساس ‏رشته ها و تقسیم بندی آنها بر اساس مدیوم زیر سوال است. از طرفی در حال حاضر سیستم ‏آموزشی هنر و بسیاری از ساختارهای هنری در کشور ما بر پایه رشته ها بنا نهاده شده است ‏و وقتی حرکتی به سمت بین رشته¬ای می شود، شروع به واکنش نشان دادن می کند و گویی ‏نمی تواند این فضا را هضم کند. این دیدگاه شایع در هنرهای تجسمی و به خصوص رشته¬های ‏متعارف شکل گرفته که ورود به فضای بین رشته ای باعث خلق رشته های جدید و بسترهای ‏گسترده تری در حوزه های هنری می شود. واکنش تقابلی برخی از فعالین این حوزه¬ها هم تا ‏حدی بدلیل همین دیدگاه است. ما تلاش داشتیم که این نگاه را تغییر داده و به سمت دیالوگی ‏میان رشته¬های مختلف حرکت کنیم.‏
دبیر هنری دوازدهمین جشنواره هنرهای تجسمی فجر افزود: فرصتی که از طریق ایجاد ‏فضاهای بین رشته ای ایجاد می شود در جهت کم شمردن مرز رشته ها و برتری رویکرد بین ‏رشته ای عنوان نمی شود، بلکه فرصتی است در جهت افزایش فضای خلاقانه برای همه ‏رشته ها. اینگونه نیست که برای معاصر شدن همه هنرمندان باید به سمت یک رشته یا یک ‏فرم بیانی هنری به عنوان مثال "بین رشته¬ای" حرکت کنند، بلکه در حقیقت بنیان رویکرد ما ‏در این جشنواره آن است که همه در بطن رشته های خود به امکاناتی تازه برای فعالیت خود ‏نیز بیاندیشند؛ امکاناتی که می¬توانند از دیگر فضاهای آفرینش هنری به عاریه گرفته شود.‏
وی اظهار کرد: موضوعی که شاید پیچیده و متناقض¬نما باشد، پیوند این رویکرد و ساختار ‏جشنواره است. فکر می¬کنم که باید تفکیکی قائل شویم وقتی از ساختار صحبت می کنیم و ‏وقتی از کیفیت هنرهای معاصر که در این مورد بین¬رشته¬ای بودن است، سخن می گوییم. ‏ساختار یک جشنواره می تواند رشته ای باشد؛ کما اینکه در دوره هایی ساختار جشنواره فرا-‏رشته ای بود. در این دوره ساختار جشنواره کماکان رشته ای است. علت این انتخاب هم این ‏نگاه بوده که یک جشنواره ملی باید وسیع ترین حالت از مشارکت را در بر بگیرد و بتواند ‏جذب حداکثری داشته باشد. چیزی که باعث رجوع به ساختار رشته ها شده است همین امر ‏بوده که حس می شد مشارکت بخشی از جامعه تجسمی در فجر دیده نمی شد. ‏
عرب زاده بیان کرد: ساختار رشته ای در جشنواره الزاما منافاتی با این ندارد که رویکردی ‏بین رشته ای اخذ شود. در تمام دنیا وقتی حرف از هنر معاصر به میان می¬آید، حتی در سنتی ‏تر شکل¬های آفرینش هنری هم می¬تواند شاهد آیتم های بین رشته ای بود. برای مثال در ‏نگارگری ایرانی که یکی از سنتی ترین رشته های ماست نیز می توان از امکانات بین رشته ‏ای استفاده کرد و پا به فضای معاصر گذاشت.‏
وی ادامه داد: در یک کلام حرکت در فضای بین رشته ای به معنای مرگ فرم¬های آفرینش ‏در رشته های متعارف نیست. اگر چه این تمایل عناوین و دسته¬بندی را محو می¬کند. در هنر ‏معاصر امروز نقاشی حیات خود را دارد، مجسمه هم همین¬طورو همینطور هنرهای جدید. اگر ‏چه مسئله اصلی از اسامی و دسته¬بندی های پیشین به سوالات و چالش¬های هنری منتقل شده ‏است.‏
دبیر هنری دوازدهمین جشنواره هنرهای تجسمی فجر در ادامه تاکید کرد: شاید پیامی که تا ‏پیش از این به رشته ها داده می شد این بود که برای معاصر شدن باید با زیر پا گذاشتن همه ‏فرم¬های آفرینش به سراغ فرم جدیدی رفت که عنوان کلی بین رشته ای را یدک می¬کشد؛ ‏ذهنیتی که اساسا اشتباه است. در این صورت پس از مدتی این رویکرد خود به یک رشته¬¬ ‏متعارف بدل می¬شود. رشته های متعارف که امکانات تازه ای این روزها برای گسترش ‏مرزهایشان وجود دارد، نباید لزوما در مقابل فضای بین رشته ای قرار بگیرند. پس ما جایی ‏از ساختار حرف می زنیم و جایی دیگر تعریف فضای هنری و ماهیت هنر و فعالیت آنها را ‏به میان می کشیم. پس ایده برگشتن به سمت رشته ای شدن جشنواره، ذاتا به معنای انکار ‏رویکرد بین رشته ای نبوده است بلکه در عمل و سطح اجرایی، با هدف جلب مشارکت بیشتر ‏صورت گرفته است. ‏
وی درباره اینکه اگر هنرمندی در یک رشته اثری بین رشته ای ارائه کند، در کدام بخش دیده ‏خواهد شد، بیان کرد: ما در گذشته این چالش را داشتیم که اگر نگارگر یا مجسمه سازی آمد و ‏حیطه های مرزی هنر خود را به چالش کشید آیا باید در بخش هنرهای نو آن را بگذاریم و در ‏فرم جدیدی دسته بندی اش کنیم، به نظر این کار صحیح نبود. ما از دبیرها خواسته ایم که در ‏انتخاب آثار امکانات ارائه در رشته خود را بازتر ببینند و اگر مجسمه ای با استفاده از مدیوم ‏های دیگر خلاقیتی به کار برد بگذارند آن اثر در همان رشته باقی بماند. در واقع ما باید ‏کاری کنیم که از رشته ها از درون تغییر کرده، به هم نزدیک شده و در فضای بین رشته ای ‏قرار بگیرند نه اینکه لزوما این آثار را فرم یک رشته نا متعارف ببینیم. ‏
دبیر هنری جشنواره تجسمی فجر همچنین درباره انتخاب دبیران رشته های مختلف نیز بیان ‏کرد: در انتخاب دبیرها چند موضوع مدنظر قرار گرفت. اینکه افرادی باشند که با فضای ‏معاصر هنر آشنا باشند و در دید هنری و رشته خود دارای انعطاف باشند و از طرف دیگر با ‏نهادهای هنری مثل انجمن ها و دیگر نهاد¬های هنری همکاری کرده و مورد قبول جامعه ‏هنری باشند. در نهایت رویکرد جوانگرایی نیز در انتخاب دبیران دیده می شود.‏
وی در پایان بیان کرد: جشنواره هنرهای تجسمی فجر در این سال ها تحول پیدا کرده است و ‏رویکردهایی را در هر دوره داشته است و با هر مدیریتی پیامی را به جامعه هنری می ‏رسانده است. به نظر می¬آید که در سال های اخیر تلاش شده است جشنواره به سمت تطبیق ‏خود با فضای واقعی هنرهای تجسمی معاصر کشورمان برود و بازنمایی آن چیزی باشد که ‏در طول هر سال در حیطه تجسمی کشور رخ می دهد و نه یک مسیر متفاوت. این ادعای ‏بزرگی است که بگوییم تمام آنچه در فضای تجسمی کشور رخ می دهد در جشنواره فجر ‏حضور دارد ولی تلاش این است که با آنچه در فشای هنری رخ می دهد هماهنگی داشته باشیم ‏و بتوانیم آن را بازنمایی کنیم.‏

 

تاریخ خبر:  1398/08/22